Masa solna

Posted by  Dorota Kamińska   in       27 listopada 2011     484 Views     28 Comments  

Masa solna

Masa solna

Znana od setek lat, masa solna wykorzystywana jest do własnoręcznej produkcji większych i mniejszych dekoracji. Przekazywana z pokolenia na pokolenie tradycja sztuki ludowej modelowania ozdób z masy solnej cieszy się powodzeniem wśród osób pragnących wykazać się własną kreatywnością, lubiących otaczać się ładnymi, wykonanymi własnoręcznie przedmiotami. Wyrób zabawek z masy solnej to świetny pomysł na własne hobby, spędzanie czasu wspólnie z dziećmi, a nawet – na pracę zarobkową. W czasach, kiedy technika stale idzie do przodu, warto czasem sięgnąć do tradycji i wykonać, dla siebie lub jako prezent dla bliskiej osoby, dekorację z masy solnej.

Początków modelowania w masie solnej można doszukać się już w kulturach starożytnych Egipcjan, Greków i Rzymian, którzy, sporządzając z ciasta z mąki, soli i wody przedmioty o charakterze religijnym, składali je w hołdzie i ofierze swoim bóstwom. W Europie masa solna stała się popularna wraz z wprowadzeniem zwyczaju dekorowania choinki na Boże Narodzenie. Ubodzy ludzie przygotowywali własnoręcznie ciasto chlebowe, z którego wyrabiali choinkowe ozdoby. Aby uchronić ciasto przed zjedzeniem przez myszy, dodawano do niego duże ilości soli.

Zwyczaj wykonywania dekoracji z masy solnej niemal zanikł podczas I Wojny światowej, kiedy w Europie trudno było dostać sól. Po wojnach zwyczaj powoli zaczął się odradzać i dziś łatwo znaleźć wielu pasjonatów modelowania w mączno-solnym cieście.

Jak zrobić masę solną – filmy Full HD

Masa solna – przepisy

W zależności od wielkości i przeznaczenia docelowego modelu, który chcemy wyrzeźbić, warto zastosować inne składniki masy solnej i ich proporcje. Masa solna do dużych, prostych modeli powinna zawierać większą ilość soli niż masa do mniejszych modeli oraz takich, w których będzie sporo bardzo drobnych elementów (np. biżuteria), a dodatek mąki ziemniaczanej lub płynnego kleju do tapet uelastyczni ciasto.

Ponieważ mąki różnych producentów różnią się od siebie zawartością skrobii (im więcej skrobii w mące, tym lepsza jakość masy solnej), ostateczną, pożądaną konsystencję masy solnej należy regulować, zwiększając lub zmniejszając ilość dodanej wody. UWAGA: Ilości dodatkowej wody nie należy zanadto przekraczać. Masa solna z podwojoną ilością wody podczas pieczenia zbyt szybko wyrośnie, a na jej powierzchni utworzą się duże bąble lub spękania.

Masa solna klasyczna

do prostych modeli, bez drobnych ozdób

Czas przygotowania: 10 minut

Składniki:

  • 200 g mąki
  • 200 g soli
  • 125 ml wody

Przydatne poradniki:

  1. Kalkulator kuchenny do przeliczania jednostek wagi i objętości na łyżki i szklanki

 

Wykonanie:


Krok 1. Mąkę przesiewamy do miski lub na stolnicę.

Krok 2. Do mąki dosypujemy sól i formujemy kopiec.

Krok 3. W kopcu tworzymy zagłębienie i, stopniowo dolewając wodę, rozpoczynamy wyrabianie.

Krok 4. Wyrabiamy masę solną przez ok. 10 minut.

Masa solna do mniejszych modeli

półelastyczna; np. do modelowania niewielkich zwierzątek, ludzików, koszyczków itp.

Czas przygotowania: 10 minut

Składniki:

  • 100 g mąki
  • 100 g soli
  • 50 g mąki ziemniaczanej
  • 75 ml wody

Przydatne poradniki:

  1. Kalkulator kuchenny do przeliczania jednostek wagi i objętości na łyżki i szklanki

 

Wykonanie:


Krok 1. Obie mąki przesiewamy do miski lub na stolnicę.

Krok 2. Do mąk dosypujemy sól i formujemy kopiec.

Krok 3. W kopcu tworzymy zagłębienie i, stopniowo dolewając wodę, rozpoczynamy wyrabianie.

Krok 4. Wyrabiamy masę solną przez ok. 10 minut.

Masa solna bardzo elastyczna

do suszenia na powietrzu; do wykonywania bardziej skomplikowanych, drobniejszych elementów, np. wisiorków i biżuterii

Czas przygotowania: 10 minut

Składniki:

  • 200 g mąki
  • 200 g soli
  • 2 łyżki kleju do tapet (płynny; klej w proszku należy rozprowadzić w ilości wody podanej na opakowaniu)
  • 125 ml wody

Przydatne poradniki:

  1. Kalkulator kuchenny do przeliczania jednostek wagi i objętości na łyżki i szklanki

 

Wykonanie:


Krok 1. Mąkę przesiewamy do miski.

Krok 2. Do mąki dosypujemy sól i formujemy kopiec.

Krok 3. W kopcu tworzymy zagłębienie i, stopniowo dolewając wodę na przemian z klejem do tapet, rozpoczynamy wyrabianie.

Krok 4. Wyrabiamy masę solną przez ok. 10 minut.

UWAGA: masa z dodatkiem kleju do tapet bardzo łatwo i szybko schnie, dlatego podczas modelowania należy trzymać ją w przykrytym pojemniku.

Masa solna ścisła

do dużych modeli

Czas przygotowania: 10 minut

Składniki:

  • 200 g mąki
  • 400 g soli
  • 125 ml wody

Przydatne poradniki:

  1. Kalkulator kuchenny do przeliczania jednostek wagi i objętości na łyżki i szklanki

 

Wykonanie:


Krok 1. Mąkę przesiewamy do miski lub na stolnicę.

Krok 2. Do mąki dosypujemy sól i formujemy kopiec.

Krok 3. W kopcu tworzymy zagłębienie i, stopniowo dolewając wodę, rozpoczynamy wyrabianie.

Krok 4. Wyrabiamy masę solną przez ok. 10 minut.

Masa solna ścisła, uelastyczniona

do prostych modeli z niewielką ilością drobnych ozdób (np. do dekoracyjnych kafli)

Czas przygotowania: 10 minut

Składniki:

  • 200 g mąki
  • 400 g soli
  • 2 łyżki kleju do tapet
  • 125 ml wody

Przydatne poradniki:

  1. Kalkulator kuchenny do przeliczania jednostek wagi i objętości na łyżki i szklanki

 

Wykonanie:


Krok 1. Mąkę przesiewamy do miski.

Krok 2. Do mąki dosypujemy sól i formujemy kopiec.

Krok 3. W kopcu tworzymy zagłębienie i, stopniowo dolewając wodę na przemian z klejem do tapet, rozpoczynamy wyrabianie.

Krok 4. Wyrabiamy masę solną przez ok. 10 minut.

 

UWAGA: masa z dodatkiem kleju do tapet bardzo łatwo i szybko schnie, dlatego podczas modelowania należy trzymać ją w przykrytym pojemniku.


Masa solna – zagniatanie

Alternatywą dla zagniatania ręcznego, przydatną szczególnie wtedy, gdy mamy do wyrobienia duże ilości masy solnej, jest przygotowanie jej przy pomocy malaksera lub ręcznego miksera wyposażonego w spiralne, metalowe końcówki w kształcie haków (do wyrabiania ciasta drożdżowego). Wyrabiając masę mikserem lub malakserem, warto pamiętać o stopniowym dodawaniu płynów, niezbyt dużych obrotach i nie przeciążać urządzenia, żeby jego silnik nie uległ przepaleniu.

Masa solna – suszenie i wypiekanie

Nie ma jednego, uniwersalnego sposobu na suszenie masy solnej. Każdy model, w zależności od wielkości, grubości i rodzaju piekarnika będzie wymagał różnego czasu i temperatury potrzebnych do całkowitego wysuszenia i nadania odpowiedniego, złoto-brązowego koloru.

Susząc masę solną w piekarniku, najlepiej położyć ją na papierze do pieczenia albo na folii aluminiowej.

Suszenie na powietrzu

Zaletą tej metody jest przede wszystkim oszczędność energii, bardzo przydatna w przypadku suszenia modeli o większych rozmiarach, jednak na powietrzu masa solna potrafi schnąć nawet kilka tygodni, a w mieszkaniach o dużej wilgotności powietrza wysuszenie może w ogóle nie nastąpić. Wysuszone na powietrzu modele z masy solnej można potem delikatnie zrumienić w piekarniku, żeby nadać im pożądany, złoto-brązowy kolor.

UWAGA: W przypadku modeli o cienkiej powierzchni nie wolno łączyć różnych procesów suszenia (powietrze + piekarnik), gdyż mogą popękać.

Suszenie na wolnym powietrzu można wspomóc, kładąc modele z masy solnej na grzejniku elektrycznym (ważne, żeby jego powierzchnia byla płaska i masa nie odkształciła się).

Suszenie w piekarniku gazowym

Susząc masę solną w piekarniku gazowym, należy pozostawiać otwarte drzwiczki piekarnika, ponieważ powietrze jest tu dość wilgotne, a temperatura – wysoka.

W piekarniku gazowym czas suszenia wyniesie, orientacyjnie, ok. 3 godzin, przy czym w pierwszej godzinie drzwiczki powinny być otwarte do połowy, w drugiej – w 1/4, a w trzeciej całkowicie zamknięte.

Zrumienianie do pożądanego koloru można wykonać w 200 st. C, uważając, żeby masa solna zbyt szybko się nie przypaliła.

Suszenie w piekarniku elektrycznym

W zależności od rodzaju blachy w piekarniku, czas wypieku masy solnej można ustalić na podstawie grubości danego modelu.

Wypiekając na czarnych blachach, które nagrzewają się znacznie szybciej  niż srebrne, można przyjąć następującą zasadę:

  • 1 cm grubości modelu z masy solnej – temperatura 50 st. C – 1 godzina

Wypiekając na blachach srebrnych:

  • 1 cm grubości modelu – temperatura 75 st. C – 1 godzina

Przykładowo, model o grubości 3 cm będzie wypiekany przez 3 godziny, w odpowiedniej dla rodzaju blachy temperaturze.

Jeśli w piekarniku nie ma możliwości ustawienia tak niskich temperatur, można przyjąć inne, orientacyjne, czasy suszenia masy solnej:

  • 1/2 godziny – 100-125 st. C
  • 1 godzina – 150 st. C
  • rumienienie – 200 st. C, uważając, żeby modele się nie przypaliły

Do suszenia masy solnej w piekarniku nie warto włączać termoobiegu. Wysuszona z wierzchu skorupka utrudnia wydostawanie się wilgoci ze środka modelu.

Do suszenia nie polecam też kuchenki mikrofalowej, która powoduje zbyt intensywne bąbelkowanie masy solnej i zniszczenie nadanego jej podczas modelowania kształtu.

Masa solna – przechowywanie

Masę solną najlepiej przygotować w ilości, którą całkowicie zużyjemy podczas modelowania. Jeśli część masy pozostanie niewykorzystana, należy zawinąć ją szczelnie w foliowy worek lub zamknąć w pudełku i przechowywać w chłodnym miejscu (ale nie w lodówce) przez kilka dni.

Do kilkudniowej masy solnej można dodać odpowiednie proporcje świeżych składników i ponownie wyrobić całość.

Masa solna – barwienie

Masę solną można zabarwić jeszcze przed suszeniem, za pomocą spożywczych barwników w proszku lub żelu albo farb plakatowych. Tak zabarwiona masa nadaje się wyłącznie do suszenia na powietrzu.

Masę solną, którą zechcemy pomalować farbami plakatowymi, warto wysuszyć bez zrumieniania lub, po upieczeniu, jako podkładu użyć bieli, na którą, po wyschnięciu, nałożymy farbę we właściwym kolorze.

Pomalowaną masę solną warto utrwalić bezbarwnym lakierem (najlepiej żywicznym). Najtrwalsze są lakiery do podłóg lub jachtów. Lakiery w aerozolu mogą zbyt szybko wniknąć do środka masy, nie pozostawiając wystarczająco grubej, połyskującej warstwy zewnętrznej, można jednak również je wykorzystać, lakierując modele np. dwukrotnie.

Po kilku latach modele z masy solnej można, w razie potrzeby, ponownie polakierować.

Masa solna

Masa solna

Źródło: „Masa solna”, Isolde Kiskalt, wyd. Marba Crown LTD.

Autorka kulinarna, stale dokształcający się fotograf-samouk i operator domowej kamery. Uwielbia karmić siebie i innych :-). Samodzielnie przygotowuje potrawy, fotografie i filmy kulinarne na PozytywnaKuchnia.pl. Więcej o Dorocie i jej (nie)kulinarnych przygodach dowiesz się też z blogu DOROTA.in.
  • Magdalena

    super, nawet nie wiedziałam że jest tyle możliwości zrobienia masy solnej.. w sam raz na święta będę lepić z moją córcią aniołki i inne cuda i może w tym roku się nie rozlecą.
    A masz jakieś pomysły na ozdabianie domu na święta?

    • http://pozytywnakuchnia.pl Dorota Kamińska

      Mam, tylko nie mam czasu na ich publikację. Na szybko podpowiem, że warto postawić na składanie serwetek, bardzo ładnie ozdabiają stół wigilijny :).

  • CoolBridget005

    A mam pytanie… w piekarniku ile ta masa solna ma się piec?

  • Dorota.in

    @CoolBridget005 kliknij w link pod filmem, tam są instrukcje. Suszenie
    zależy od rodzaju piekarnika, blach i grubości modelu.

  • http://sztukazmasy.blogspot.com Pati

    Moje aniołki lakieruję lakierem w sprayu, jestem zadowolona z efektu, niestety taki lakier „zażółca” białe skrzydełka aniołka ;(( Co jest nie tak ?

    • http://dorota.in Dorota

      Może lakier wnika do środka do masy razem z częścią farby albo wchodzi z nią w jakąś reakcję? Mocno widać ten żółty kolor? Moje stare zabawki też nie są śnieżnobiałe w miejscu, gdzie były pomalowane białą farbą, ale żółte też na pewno nie :).

  • http://www.lovingit.pl Loving

    Wow:)alez Ty jesteś zdolna!:)

  • http://thebigmuffin.bloog.pl Ania

    Witam, czy można wiedzieć w jakim programie został zrobiony filmik? Pięknie to wygląda :)

    • http://dorota.in Dorota Kamińska

      Ten program to Final Cut Pro, ma gotowe efekty, które widać m. in. na początku i na końcu filmu :).

  • http://blog.justynides.pl justynides

    Na masie solnej zrobiłam swój pierwszy biznes! W okresie przedświątecznym, jeszcze w czasach podstawówki, wzięłyśmy się z przyjaciółką za robienie aniołków na choinkę. Spakowałyśmy je następnie w pudełka po butach i ruszyłyśmy na obchód po sklepach, aniołkami zainteresowali się również nasi nauczyciele. Gdy opuściłyśmy szkolne mury, to przychodziłyśmy z „towarem” do pokoju nauczycielskiego, gdzie podejmowano nas herbatą i zapraszano do wspólnego stołu :). Potem przerzuciłam się na ręcznie robioną biżuterię.

    • http://pozytywnakuchnia.pl Dorota Kamińska

      Dla mnie masa solna była jednym z pierwszych biznesów w liceum. W okresie świątecznym (Boże Narodzenie, Wielkanoc) zawsze składano zamówienia z firm od mamy i taty, z wyprzedzeniem ;). A w podstawówce robiłam bransoletki z muliny :).

  • Justyna

    A wiesz może co zrobić żeby ozdoby (a dokładniej masa solna) nie robiły się
    miękkie po kilku miesiącach od wykonania?

  • Marzenianka

    Film bardzo mi się podoba. Mam pytanie. Powiedziałaś, że można suszyć na
    grzejniku elektrycznym…, a jak jest z grzejnikami podokiennymi? Jest
    okres grzewczy – może dałoby się jakoś je wykorzystać… Próbowałaś kiedyś?
    Ktoś ze znajomych próbował?

  • Dorota.in

    Jeśli masz w domu jakąś metalową tackę o równym dnie, na której je ułożysz,
    powinny wyschnąć. Byle grzejnik za mocno nie grzał, bo wtedy spuchną. I
    byle równo leżały, żeby się nie powykrzywiać. Polecam jednak spróbować
    najpierw tylko z mniejszymi dekoracjami.

  • Klaudia

    Witam. Weszłam na tę stronę przypadkiem, ponieważ szukałam najlepszego przepisu na masę solną. Czy mogłaby mi Pani doradzić, w czym jeszcze bezpiecznie można się ,,ciapciać” z dwuletnim dzieckiem? Zabrakło mi pomysłów a klocki i książeczki niestety go już nudzą. Pozdrawiam :)

    • http://pozytywnakuchnia.pl Dorota Kamińska

      Nie mam doświadczenia z dziećmi, bo nie posiadam własnych, ale może pójść w kierunku plastycznym – jakieś duże kawałki bristolu, kredki i niech rysuje ile się da?

  • Kamila

    Czy masę solną można kolorować kredkami, jeżeli tak to jakimi najlepiej.

    • http://pozytywnakuchnia.pl Dorota Kamińska

      Chyba najprędzej świecowymi, ale najlepszy efekt da farbka plakatówka.

  • ala

    bardzo mi się przydało to suszenie na żadnym z innych podobnych portali nic nie było!!!

  • Marcel Orłowski

    Skąd jest ta stolnica silikonowa? :-) Bardzo fajny filmik.

  • PozytywnaKuchnia.pl

    Z Tupperware.

  • Agata

    Witam,
    a ktory przepis na masę jest najlepszy, żeby zrobić odcisk stópki maluszka – takiego 6miesięcy, więc zeby nie trzeba bylo użyc zbyt duzo siły, bo może dzidzię potem boleć nóżka.

    • http://dorota.in Dorota Kamińska

      Masa elastyczna z mąką ziemniaczaną poradzi z tym sobie najlepiej :). Jest bardzo miękka i nie ma kleju do tapet, który mógłby wywołać ewentualne podrażnienie czy alergię na skórze dziecka.

  • LPPiro

    DZIENKI, DOROTA.

  • Qbi Wan

    Witam.
    Muszę przyznać że ciężko znaleźć w internecie takie kompleksowe informacje o masie solnej jakie tu znalazłem w jednym miejscu :) Czy masa solna zmienia objętość w procesie suszenia?

    • http://pozytywnakuchnia.pl Dorota Kamińska

      Może jej się zdarzyć, że spuchnie jak jest suszona w zbyt wysokiej temperaturze. Ale ta suszona prawidłowo objętości nie zmienia. Cieszę się, że artykuł jest przydatny :))).

  • Marta

    Dzien dobry!
    Bardzo dziekuje, ze podzielila sie Pani swoim doswiadczeniem w pracy z masa solna. W przyszlosci na pewno bede z nich korzystac. Jednak Pani strone odkrylam dopiero dzisiaj, a mam pare pytan, ktore wyniknely z moich wczesniejszych prob w tworzeniu ozdob z masy solnej. Bede bardzo wdzieczna za porade i z gory dziekuje:
    1. Wyroby z masy solnej (gr. ok.4-5mm) nie chcialy schnac od spodu. Polozone na folii alumniowej, poczatkowo schnely w piekarniku w temp. 70stopni przez 2dni, przy uchylonych drzwiczkach, a potem 1dzien w temp. 120stopni.
    2. Po wyschnieciu mocno widac krysztalki soli na powierzchni wyrobu, mimo iz uzylam soli bardzo mialkiej. Po wyrobieniu w masie solnej tez mozna bylo wyczuc krysztalki soli, chociaz sama masa byla plastyczna. Przepis na mase mialam nastepujacy: 1szkl. soli, 2szkl. maki, 2lyzki oleju, 3/4szkl. wody.
    Pozdrawiam serdecznie.

  • Tomek Goc

    Spoko:-)